🚩धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा भाग - १३ ⚔️ ▶राजे बैठकीवर उभे राहिले. तलवारीच्या पात्यासारखे त्यांचे रक्तजागते बाकदार सतेज नाक नजर खेचून घेत होते. राजांनी सदर बैठकीवर बसलेल्या नेताजीराव पालकरांना अभिमानाने साद घातली - “नेताजीराव, आमच्या सामने या. ” नेताजीराव राजांच्या समोर आले. कमरेत वाकून त्यांनी राजांना मुजरा घातला. कारभाऱ्यांनी हाती धरलेल्या तबकावरचा सरपोस दूर केला. तबकात रत्नजडित मुठीची म्यानबंद तलवार, तुरेवाली कंगणीदार भगवी पगडी, शुभ्र बाराबंदी आणि मांडचोळणा होता. राजांनी तबकातील तलवार उचलली. तिच्या फासबंदाची गाठ नेताजीरावांच्या कमरेभोवती बांधीत ते तळपत्या डोळ्यांनी म्हणाले 👉 “सुभेदार नेताजी आजपासून श्रींच्या राज्याचे सरनौबत झाले. ” गहिवरलेले नेताजीराव राजांचे पाय शिवण्यासाठी वाकू लागले. झटकन त्यांचे खांदे आपल्या हातांनी थोपवीत राजांनी त्यांना वर घेतले. क्षणभर नेताजीरावांवर आपली सूर्यपेट नजर जोडून राजांनी प्रेमभराने त्यांना मिठी भरली! निळो सोनदेवांना मुजुमदारीची, आबाजी महादेवांना सुरनिशीची वस्त्रे राजांनी अशीच बहाल केली. येसाजी कंकांना पायदळाचे सरनौबत म्हणून र...

🚩धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा भाग - १२ ⚔️ ▶हळुवार हातांनी राजांनी सखूच्या हाती शंभूबाळांना दिले. देव्हाऱ्याजवळ हातांत निरांजने घेऊन उभ्या असलेल्या सईबाईच्याकडे त्यांची नजर गेली. सईबाई मंद हसत होत्या! तबकातील निरांजनाच्या ज्योतींसारख्या त्यांना हसताना पाहून राजांना आश्चर्य वाटले. त्यांच्याजवळ जात राजांनी विचारले, “हसलातशा? ” सईबाई मंदशा हसल्या. शंभूबाळांनी राजांची दाढी मुठीत पकडली त्याचे त्यांना हसू येत होते आजवर कुणाचाही हात त्यांनी राजांच्या दाढीला भिडलेला पाहिला नव्हता. पण हे राजांना कसे सांगावे तेच त्यांना कळेना! “स्वारीचं येणं होतं तेवढंच आमचं हसणं!” सईबाईनी गनिमी कावा केला! राजांच्या कपाळी कुंकमतिलक भरला. थरथरत्या हातांनी त्यांच्या या मुद्रेभोवती तबकातील ज्योती फिरविल्या. सईबाईना पाहताना राजांनाजाणवून गेले की, शंभूबाळांनी चांगले अंग धरले आहे तेवढेच सईबाईनी आपले अंग टाकले आहे. “बाळराजांचं उष्टावण होणं आहे. फलटणला दादासाहेबांना आवतन -” सईबाईचे बोल अर्धवटच राहिले. “ते होईल. तुम्ही आता प्रतापगडाकडे जाण्याची तयारी ठेवा. तिथली हवा तुम्हास मानवेल.” राजांनी मनाच्य...

🚩 धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा भाग - ११ ⚔️ ▶धाराऊ राजगडावर आल्याची वर्दी जिजाबाईंना मिळाली. त्यांनी तिला आपल्या महालात बोलावून घेतले. धाराऊने पुढे होत जिजाबाईच्या पायांना हात लावून तीन वेळा नमस्कार केला. “धाराबाई, एक जोखमीची कामगिरी तुझ्यावर सोपविण्याचा आमचा इरादा आहे. तुझी कूस इमानाची. तुझी मुलं राजांच्या शिबंदीत. म्हणून ही बात आमच्या मनी आली. ” “सांगा जी. आमी पायाची माती.” धाराऊ आदबीने म्हणाली. 👉“नाही! धाराऊ आता तू बाळराजांची “दूधआऊ ' होशील. आमच्या शिवबाराजांच्या शंभूबाळांना दूध पाजण्याची जोखीम आम्ही तुझ्यावर टाकावी म्हणतो. तुझा इरादा काय? ” नुकत्याच दगावलेल्या आपल्या सहा महिन्यांच्या छोट्या लेकीच्या सयीनं धाराऊचे भाबडे डोळे पाणावले. आपण ऐकतो ते खरे आहे, यावरच तिचा विश्वास बसेना. बसावा तरी कसा? “राजांच्या लेकाला माजं दूद? आमी कुनबी, गरिबांची थटा व्हतीया जी धाराऊ कळवळून बोलली. “इमानी माणसांची थट्टा करण्याचं आम्हांस कधी साधत नाही. तुझा 'हो ' ऐकायला आमचे कान आतुरलेत. ” “जी!” धाराऊने मान डोलविली. जिजाबाईनी आपल्या हातांनी धाराऊची खणा-नारळानं ओटी...

🚩 धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा भाग - १० ⚔️ ▶बैठकीवरून उठून शांत पावली चालत जिजाबाईंनी चिराखदानांच्या तेलात डुबलेली पितळी सरशी उचलली. तिने ज्योतींवरच्या काजळ्या झटकल्या. वाती सरशा केल्या! तवान्या ज्योतींनी महालाचा अंतरंग उजळून टाकला. वर्दी पावलेले राजे जिजाबाईच्या महालात आले. “या राजे, बाळराजांसाठी काही योजूनच आम्ही तुम्हाला याद फर्मावलं.” जिजाबाई समोर उभ्या असलेल्या राजांना धीराने बोलल्या. “आज्ञा आऊसाहेब. 👉“आम्हाला वाटतं बाळराजांसाठी एखादी “दूधआई ' जोडावी. ” “जी!” राजांनी चमकून वर पाहिले. ती नजर दुखरी होती “घोटाळलात? त्याविना दुसरा मार्ग नाही.” जिजाबाई समजावणीच्या बोलात बोलल्या “मासाहेब करतील ते सारं समजूनच. पण...” राजांना काहीतरी बोलायचे होते. “उद्याच आम्ही कापूरहोळास गाड्यांच्या धाराऊला बलावू धाडणार आहोत. हे ठरलं.” “जी!” म्हणून राजे मुजरा करीत तसेच पाच कदम मागे हटले. ते महालाबाहेर पडत असताना मागून अतिशय ओथंबलेली साद आली. तिने राजांना उंबरठ्यातच जखडून टाकले. “राजेऽ! तुमचं बोलणं तसंच मनी ठेवून चाललात! आम्ही ते जाणतो. शांतपणे ऐका. तुमच्या एकाही राणीसाह...

🚩 धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा - भाग ०९ ⚔️ ▶तीन महिने तरी त्यांना हलविता येणार नव्हते. म्हणून एकट्या पुतळाबाई पुरंदरावर मागे राहिल्या. काळ्या मुंगांचे भिरे रांगा धरून, पावसाळ्यासाठी लागणाऱ्या रसदीचे पांढरे अन्नकण तोंडात घेऊन उंचाव्यावरच्या वारूळांकडे जाताना दिसू लागले. खाशा महालावरच्या झडी गड्यांनी बांधून घेतल्या. सर्पणाची जळाऊ लाकडे दगडी कोठारात आबादान झाली. पुरंदरच्या वाऱ्याने अलवार गारवा पांघरला! आभाळाच्या मैदानात मिरगाने ढगांची आपली काळी भरदार घोडी उतरवली. सपासप चौखूर उधळून त्यांनी मावळी मुलखावर एल्गार केला! तापले कातळ निवांत झाले. गुरगुरणारे तांबडे पाणलोट उड्या घेत कऱ्हेला सामील झाले. कुणब्यांनी तयार केलेल्या भाजक्या भुईच्या कुशी, आभाळाचे दान घेऊन सुखावल्या! आता अवघ्या बारा मावळांवर चार-पाच महिने राज्य राहणार होते, ते या ढगांचे आणि बेलगाम पावसाळी वाऱ्याचे! ▶कोंढाणा स्वराज्यात रुजू झाला खरे, पण राजांचा एक भावगड मात्र झुरू लागला. पुरंदरावर सईबाईंची तबियत ढासळू लागली. जिजाबाईंनी जाबाईनी महाडहून दुखणेपारखी णेपारखी गंगाधर वैद्यांना बलावू धाडून गडावर आणविले....

🚩 धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा - भाग ०८ ⚔️ ▶ सई बाई म्हणाल्या“बाई, इथं पडून वरच्या तख्तपोशीकडं बघायचा कंटाळा आला. चार कदम चालावं म्हटलं, तर पाय थारा देत नाहीत.” सईबाईंच्या पापण्यांभोवतीची काळी वर्तुळे बघून पुतळाबाईंचे मन थरकले. काय बोलावं ते त्यांना सुचेना म्हणून शांत चालीने भिंतीकडे जात त्यांनी सईबाईंच्या मंचकावर वाऱ्याचा मारा करणाऱ्या खिडकीचे दार बंद केले. चिराखदानातल्या ज्योती स्थिरावल्या. “आऊ, आम्ही बाळराजांना घेऊ?” सईबाईंच्या मंचकाशेजारी उभ्या असलेल्या सखूबाईंनी विचारले. “हां घ्या की.” म्हणत सईबाई डाव्या कुशीवर वळल्या आणि बाळराजांना उचलून त्यांच्या हातात देण्यासाठी उठून बसू लागल्या. लगबगीने पुढे होत पुतळाबाईंनी मंचकावरच्या बाळराजांना सखूबाईच्या हातात हळुवारपणे दिले. अर्धवट उठलेल्या सईबाईंच्या मानेखाली हात देऊन त्यांना मंचकावर लेटते केले! बाळराजांना घेऊन सखूबाई मंचकालगतच्या बिछायतीवर बसल्या. राणूने आणि अंबाने डोळे मोठ्ठे करीत बाळराजांच्या गालांवर हात फिरविला. त्या तिघी बहिणी आपल्या भाऊराजाकडे बघण्यात स्वतःला हरवून गेल्या होत्या. सखूबाईच्या या मांडीवर आपले चिमुकल...

🚩 धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा - भाग ०७ ⚔️ ▶पुतळाबाईनी बाळराजांना सईबाईंच्या मांडीवरून अलगद उचलले. तीन वेळा पाळण्यावरून पलीकडच्या सोयराबाईंच्या हाती देताना त्या प्रसन्न हसत म्हणाल्या, “गोपाळ घ्या, गोविंद घ्या! ” पाळण्यातील तलम बिछायतीवर हळुवारपणे हातातील बाळराजांना ठेवून त्यांच्या छोटेखानी कानांजवळ आपले ओठ नेत पुतळाबाईंनी त्यांना त्याचे नाव सांगितले “शंभूजी!” आणि ही बदतमिजी केल्याबद्दल पाठीवर ठीवर पडलेले काशीबाई, गुणवंताबाईचे गोड धपाटे हसत-हसत सहन केले! शंभूसाठी सवाष्णी पाळणा गाऊ लागल्या. अभिषेकपात्र घंगाळात बुडाले. सईबाईंनी पुढं होत पाळण्याला पाठ लावून एकदा पाठझोका दिला! आणि नेताजीरावांनी बत्ती दिलेल्या पुरंदरच्या चारी बुरजांवरच्या तोफांच्या भांड्यांनी माथ्यावरच्या मृगार्त आभाळाला खबर दिली – “राजश्रियाविराजित, सकलगुणमंडित, भोसलेकुलावतंस, श्रीमान शिवाजीराजे भोसले यांच्या बाळराजांचे नामाभिधान जाहले! संभाजीराजे – शंभूजीराजे ऐसे शुभनाम ठेविले! ” आणि त्या खबरीने गडावरच्या राउळातील सगळे देव सोयरातून सुटले! ▶खाजगीच्या महालात मध्यभागी मांडलेल्या एका बैठकीवर गिर्दील...

🚩 धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज चरित्रगाथा - भाग ०६ ⚔️ ▶“तब्येतीस आराम?” राजांनी विचारले. काही न बोलता शांतपणे डोळे मिटून सईबाई हसल्या. ओव्याच्या तिखट धुराने बाळराजांनी खुसपुसायला सुरुवात केली. “येतो आम्ही,” म्हणत राजे उठले आणि बाळाचे हात क्षणभर ओंजळीत दाबून दरवाजाकडे चालू लागले. धुराने भरल्या दालनातून धीरपुरुष चालत होता. त्यांच्या पाठमोऱ्या चालीकडे बघताना सईबाईची तृस्त नजर त्यांच्या टोपातील ऐटदारपणे डुलणाऱ्या मोतीलगावर स्थिरावली. त्या मोतीलगाबरोबरर त्यांचे मनपाखरू डुलत होते. त्यांना सांगत होते – “तीन मुलींच्या पाठीवर हे बाळराजे झाले. त्यांना भरल्या डोळ्यांनी बघून परतणारी स्वारी आता केवढी पोक्त दिसते! एरव्ही मुलूखभर धावणी करताना पाठीवर धूळलोट घेत दौडणारी स्वारी, आमच्या महालातून बाहेर पडताना मात्र पाठीवर ओव्याचा धूरलोट घेऊन चालली आहे! कुंकुबळ असावं तर असं! ! सईबाईंच्या महालातून बाहेर पडलेले राजे तसेच जिजाबाईंच्या महालात दाखल झाले. “खबर मिळाल्यापासून बाळराजांसाठी एखादं साजरं नाव शोधण्याएवढी तरी फुरसद मिळाली की नाही राजे?” राजांना आपल्या शेजारी बैठकीवर बसण्याची इशारत करी...

🚩  बाजींद भाग - ५  ⚔️ ▶वडील “राजे येसजीराव शिर्के” आदिलशाही साम्राज्याचे नेकजात, निष्ठावान मनसबदार. आमचे सारे घराणे विजापूर च्या गादीची इमाने इतबारे सेवा कित्येक पिढ्या करत होती..! पण, पुण्याचे शिवाजीराजे भोसले यांनी “हिंदवी स्वराज्याचा” डाव मांडला आणि केवळ आदिलशाही नव्हे तर हिंदुस्थानातील पाची पातशाह्या हादरुन गेल्या. अफझलखानासारखा बलाढ्य सरदार फाडून जावळी पासून महाड पर्यंत असणारा जावळीच्या चंद्रराव मोर्यांचा प्रदेश एकहाती शिवाजी राजांनी जिंकला…केवळ आमची माची सोडून….! वास्तविक आमच्याकडे लक्ष देण्याइतपत आमचे सैन्य जास्त नव्हते,पण आमचे वडील फार शूर,इमानी आणि एकनिष्ठ सेनानी म्हणून पंचक्रोशीत नाव होते, दुसरी गोष्ट तळकोकणात सर्व हालचाली वर सहज लक्ष ठेवता येईल असे मोक्याचे ठिकाण म्हणजे “यशवंतमाची”…! शिवाजी महाराजांच्या धाकाने आसपास ची कित्येक बलाढ्य घराणी शिवाजीराजांचा कौल घेऊन स्वराज्यात सामील झाली,फक्त आमचे घराणे सोडून….! बस्स…हिच गोष्ट आमच्या घराण्याच्या नाशाला कारणीभूत ठरली…! आमच्या वडिलांची फौज फार शूर व चिवट होती. कुस्ती,तलवार,भाला, दांडपट्टा,घोडा या सर्वांचे प्रशिक्षण आमच्...